Rodzaje hydroizolacji

W zależności od specyfiki gruntu i poziomu wód gruntowych projektant dobiera izolacje – lekką, średnią lub ciężką. Izolacja lekka wykonana jest zwykle z jednej warstwy folii izolacyjnej lub papy podkładowej bądź poprzez naniesienie na zagruntowane wcześniej ściany 2-3 warstw powłoki asfaltowo-kauczukowej. Pod podłogą piwnicy układa się dwie warstwy folii i szczelnie łączy je z izolacją ław. Metodę tę stosuje się na gruntach, na których źródło wód gruntowych znajduje się poniżej poziomu posadowienie budynku.

W przypadku gruntów spoistych, o słabej przepuszczalności, przewarstwionych oraz tam, gdzie poziom wód gruntowych ulega okresowym wahaniom, zalecana jest izolacja średnia z dwóch warstw papy, folii izolacyjnej bądź lepiku. Hydroizolację podłogową wykonuje się również jako dwuwarstwową z papy podkładowej klejonej lub zgrzewanej na zakładach. Należy ją docisnąć betonową płytą podłogową grubości co najmniej 10 cm.

Jeżeli wokół domu ma być ułożony drenaż opaskowy, który zmniejsza napór wody na ściany oraz podłogę piwnicy, to do zewnętrznej izolacji ścian najlepiej użyć tzw. folii kubełkowej, która układana jest na warstwie papy podkładowej lub powłoki z masy asfaltowo-kauczukowej. Kanaliki utworzone pomiędzy folią a papą (bądź masą) odprowadzą wodę nawet spod wierzchniej warstwy izolacji. Trzeba koniecznie dopilnować, aby dolna warstwa folii kubełkowej została wywinięta ponad filtracyjną warstwę drenażu.

Jeżeli lustro wód gruntowych utrzymuje się stale ponad poziomem posadowienia budynku, ochronę przed wilgocią zapewnia jedynie izolacja ciężka. W tym przypadku warstwa izolacyjna musi być odporna na ciśnienie wywołane naporem wody. Funkcję tę spełnia na ogół piwnica, którą wykonuje się jako konstrukcję monolityczną z wodoszczelnego zbrojonego betonu. Na zewnętrznych warstwach układa się dodatkowo warstwy izolacyjne z papy lub folii.

Hydroizolacja

Wykonanie ochrony przed podziemną wilgocią, czyli tą pochodzącą z gruntu oraz wody deszczowej i roztopowej, stanowi ważny etap prac związanych ze stanem zerowym. W przypadku domu niepodpiwniczonego wszystko jest dość proste. Ciągła, pozioma warstwa izolacji musi odcinać kondygnację parteru od podłoża i fundamentów. Nie ma natomiast potrzeby izolowania ścian fundamentowych, gdyż wykonuje się je z materiałów o znikomej nasiąkliwości. Jedynie na gruntach o dużym stężeniu kwasów humusowych całą powierzchnię fundamentów zabezpiecza się emulsją asfaltowo-kauczukową, aby zapobiec korozji zbrojenia. Izolacja pozioma wykonywana jest z folii PVC lub papy, układając ją na ścianach fundamentowych oraz pod całą powierzchnią podłogi na gruncie. Warstwa izolacji musi stanowić jednolitą, szczelną i nieprzerwaną powłokę, która uniemożliwi przenikanie wilgoci z gruntu oraz fundamentów.

W budynku podpiwniczonym warstwa izolacji musi otaczać całą powierzchnię kondygnacji podziemnej (podłogę na gruncie oraz ściany). Powłokę przeciwwilgociową układa się najczęściej pomiędzy warstwami posadzkowymi i łączy z poziomą izolacją ław fundamentowych, a tę ostatnią spaja się szczelnie z izolacją ścian piwnicy. Niezwykle ważne jest pozostawienie odpowiednio długich zakładów w miejscach łączenia izolacji. Warto dopilnować, aby połączenia wykonane zostały szczególnie starannie. Bardzo często okazuje się, że w wyniku zaniedbań, ochrona przed wilgocią w tych miejscach jest niedostateczna.

Piwnica

Dla właścicieli domów z piwnicą zagadnienie przemarzania gruntu jest problemem mniej istotnym – pod warunkiem, że budynek posadowiony jest na odpowiedniej głębokości (co najmniej 1,5 m poniżej poziomu terenu). Zwolennicy podziemnej kondygnacji muszą jednak bardzo poważnie podejść do problemu izolacji przeciwwilgociowej, przeciwwodnej, a także cieplnej, jeżeli pomieszczenie ma być ogrzewane. Szacując koszty należy pamiętać o hyrdo- i termoizolacji piwnicznej podłogi na gruncie, a także o wykonaniu stropu nad piwnicą oraz schodów na parter. Warto sobie uświadomić, że suma tych wydatków może podnieść koszt stanu surowego nawet o 25%. Z drugiej strony, budując piwnicę zyskuje się dodatkową, stosunkowo tanią powierzchnię.

W piwnicy można zlokalizować nie tylko kotłownię, piwnicę, składzik czy garaż, ale także pracownię, studio, pokój do ćwiczeń, saunę czy domową salę kinową. Piwnica staje się tym cenniejsza im mniejsza jest działka, na której stoi dom. Istotny, przy podejmowaniu decyzji o budowie piwnicy, jest stan wód gruntowych . Jego wysoki poziom raczej nie sprzyja temu przedsięwzięciu, gdyż hydroizolacja w takich warunkach poddana zostałaby zbyt ciężkiej próbie. Ponadto już w początkowej fazie budowy pojawiłaby się konieczność stałego odpompowywania wody z wykopu. Lista wydatków musiałaby się powiększyć także o drenaż opaskowy wokół budynku, którego zadaniem jest odprowadzenie nadmiaru wody od ścian piwnicy.

Ważne, aby decyzję o budowie piwnicy podjąć już na etapie wyboru projektu. Najbardziej opłakane w skutkach są pomysły rodzące się na placu budowy, takie w stylu: „a może podpiwniczyć część domu pod garażem?”. Po pierwsze tego rodzaju pomysły są nielegalne, gdyż piwnica jest elementem projektu, na podstawie którego udzielane jest pozwolenie na budowę. Po drugie, doraźne kombinacje są po prostu niebezpieczne, gdyż podziemna kondygnacja zawsze wymaga fachowego opracowania konstrukcyjnego. Warto także przemyśleć opłacalność „genialnych” pomysłów. Bardzo często okazuje się, że częściowe podpiwniczenie jest tylko nieznacznie tańsze od piwnicy pod całym domem. Problemy, jakie mogą się pojawić po zakończeni inwestycji, mogą być bardzo poważne i wiążą się choćby z nierównomiernym osiadaniem budynku.

Należy pamiętać, że tylko rzetelna, dopracowana i szczegółowa dokumentacja techniczna gwarantuje inwestorowi, iż piwnica nie stanie się jego przekleństwem na długie lata.

Z czego i jak budować fundamenty

Skoro wiadomo już jak powinna postępować budowa domu do stanu surowego otwartego, może warto poświęcić odrobinę uwagi wyborowi materiałów, z których dom ma być wykonany. Dlatego też pozwalam sobie cofnąć się trochę i poświęcić kilka postów temu aspektowi budowy

Ściany fundamentowe, jak i piwniczne zagłębione są w gruncie, dlatego też musi je cechować niska nasiąkliwość oraz mrozoodporność. Do najbardziej popularnych materiałów, z których wznoszone są konstrukcje fundamentów należą bloczki: betonowe, keramzytowe oraz silikatowe. Do częstych rozwiązań zalicza się również betonowe fundamenty monolityczne. Jeszcze innym rozwiązaniem są pustaki zasypowe.

Grubość i konstrukcja ścian fundamentowych jest powiązana z technologią budowy ścian zewnętrznych części nadziemnej. Zależy również od tego, czy wznosimy dom niepodpiwniczony, czy też decyzją inwestora powstaje piwnica. W tym drugim przypadku należy podjąć decyzję, czy kondygnacja podziemna będzie ogrzewana, czy też nie.

Jeżeli decydujemy się na budowę domu w technologii ściany trójwarstwowej, należy przewidzieć odpowiednio szerokie fundamenty oraz ławy, które oprócz swojej normalnej roli będą pełniły funkcję podpory dla zewnętrznej warstwy ściany. Szeroką ławę fundamentową należy przewidzieć również, gdy planuje się obłożenie cokołu domu cegłą klinkierową. Podobną zasadę stosuje się również przy stawianiu ogrzewanego podpiwniczenia, które wymaga ocieplenia.

Budynki niepodpiwniczone, wznoszone w technologii jedno- lub dwuwarstwowej, najlepiej opierać na jednorodnych (jednowarstwowych) ścianach fundamentowych.

Należy pamiętać, aby ścian piwnicznych nie zasypywać przed ułożeniem na nich stropu. Dopiero po usztywnieniu konstrukcji wieńcem i belkami stropowymi mur jest w stanie oprzeć się naporowi gruntu. W przypadku wysokich ścian piwnicznych ich sztywność warto zwiększyć układając zbrojenie w szczelinach pomiędzy bloczkami lub wykonując co 2 m wzmocnienia w postaci żelbetonowych słupów. 

Solidny dach

Budowę dachu rozpoczyna się od kontroli wieńców ścianek kolankowych, wypoziomowania ich górnej powierzchni, a także prawidłowości wykonania ścian szczytowych oraz kominów.

Na powierzchni wieńców należy ułożyć dwie warstwy papy podkładowej, która ma chronić murłaty, a pośrednio całą więźbę, przed podciąganiem wilgoci z murów. Następnie na papie układa się murłaty i przykręca je za pośrednictwem wcześniej osadzonych w wieńcu kotew nakrętkami z dużymi podkładkami. Na krokwiach zaznacza się miejsca ich oparcia na murłatach i wykonuje zaciosy, a następnie łączy oba elementy za pomocą wkrętów dekarskich. Krokwie skrajne, wychodzące poza obrys ścian, należy ostrugać i pokryć kilkoma warstwami dekoracyjnego impregnatu, czy też farby do drewna w wybranym kolorze. Krokwie ustawia się i skręca parami, a następnie usztywnia prowizorycznymi deskami. Pary krokwi łączy się jętkami, jako łączenie ostateczne. Do łączenia krokwi ze sobą i z jętkami używa się śrub dwustronnie gwintowanych i nakrętek z dużymi podkładami, które umożliwiają osiągnięcie mocnego i trwałego połączenia.

Wyrównuje się następnie krawędzie ścian szczytowych, tak aby ich zarys odpowiadał dolnym powierzchniom krokwi, a na krawędziach układa się izolację ze styropianu.

Tak przygotowaną konstrukcję dachu pokrywa się folią paroprzepuszczalną  (tzw. membraną dachową), układając ją pasami, zaczynając od okapu dachu. Folię należy układać zgodnie ze wskazówkami producenta, stosując zakłady minimum 10 cm. Im skos dachu mniejszy, tym zakłady muszą być większe. Folię mocuje się poprzez ułożenie na niej kontrłat. Kontrłaty przybija się równolegle do krokwi.

Na krokwie nabija się poziome łaty pod pokrycie. Warto to zrobić równocześnie z montażem folii. Łaty umożliwiają wówczas bezpieczne poruszanie się po dachu.

Kolejnym krokiem jest wykonanie obróbki blacharskiej wzdłuż okapu, przytwierdzenie bezpośrednio do krokwi deski okapowej i zamontowanie do niej uchwytów rynnowych.

Dachówki układa się rzędami począwszy od dolnej krawędzi dachu rzędami, zaś w kalenicy należy zamontować elementy wentylacyjne oraz gąsiory. Wokół kominów wykonuje się obróbkę blacharską.

Opisane powyżej czynności stanowią tylko ogólny schemat budowy dachu. Należy mieć na uwadze, że każdy projekt domu ma zaprojektowany indywidualnie dach, który przystosowany jest do wielu warunków, takich jak wielkość i funkcja, wymagania Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego lub warunków zabudowy, a przede wszystkim oczekiwań i wyobrażeń inwestora. Aby dach spełniał wszystkie uwarunkowania  konstrukcyjne i bezpieczeństwa, jego wykonanie należy powierzyć wykwalifikowanym ekipom ciesielskiej i dekarskiej. Zazwyczaj dobra ekipa budowlana, która została zatrudniona do budowy całego domu, posiada takie uprawnienia i umiejętności, tak więc nie ma potrzeby szukać dodatkowych specjalistów i mnożyć niepotrzebnie koszty.

Strop gęstożebrowy

Układanie stropu gęstożebrowego rozpoczyna się do skontrolowania powierzchni (wypoziomowanie i wyrównanie) wszystkich podpór konstrukcyjnych pod strop: ścian zewnętrznych, słupów oraz wewnętrznych ścian nośnych. Następnie wykonuje się żelbetowe podciągi i wyrównuje ich górną powierzchnię z powierzchnią ścian.

Na tym etapie należy podjąć decyzję, czy użyte zostaną kształtki wieńcowe, czy też wymurowana zostanie zewnętrzna warstwa ściany do wysokości ułożonego stropu. W przypadku wyboru kształtek stropowych, należy ułożyć je na zaprawie murarskiej na ścianach nośnych zewnętrznych i wewnętrznych oraz podciągach.

Następnie wstępnie ustawiamy podpory montażowe: poziome rygle (belki drewniane o przekroju 10x10 cm) w rozstawie 150-200 cm. Należy je podeprzeć stemplami najrzadziej co 150 cm.

Na górnej powierzchni ścian lub na kształtkach stropowych należy ułożyć prefabrykowane belki stropowe. Ich oparcie na murze nie może być płytsze niż 8 cm. By rozstaw między belkami był równy, należy ułożyć pomiędzy nimi po jednym skrajnym (zadeklowanym) pustaku wypełniającym. Po ułożeniu belek wypełnia się pustakami przestrzeń pomiędzy nimi. Należy to robić rzędami prostopadłymi do kierunku belek. W miejscu przebiegu żebra rozdzielczego trzeba pozostawić odstęp 8-10 cm.

miejscu przebiegu żebra rozdzielczego trzeba pozostawić odstęp 8-10 cm.

Kolejnym krokiem jest skontrolowanie wypoziomowania belek oraz ostateczne usztywnienie stempli podtrzymujących strop. Jeżeli rozpiętość stropu przekracza 4 m, zalecane jest uniesienie środkowych podpór o ok. 2 cm, co zminimalizuje odkształcanie się stropu w części środkowej.

Jeżeli inwestor zrezygnował z kształtek stropowych, to należy teraz wymurować zewnętrzną warstwę ściany do wysokości ułożonego stropu.

Nadszedł czas na zbrojenie stropu. W związku z tym układany jest wieniec stropowy. Po środku stropu, w pozostawionej wcześniej przestrzeni oraz w miejscach połączenie belek na podporach wewnętrznych należy ułożyć zbrojenie żebra rozdzielczego. Wszystkie elementy zbrojenia należy wykonać zgodnie z konstrukcyjną stropu zawartą w projekcie domu.

Przed betonowaniem stropu należy przeprowadzić sprawdzenie poprawności ułożenia stropu, mocowania podpór i obficie polać wodą wszystkie pustaki wypełniające. Betonem zalewa się równomiernie całą powierzchnię stropu, aż do górnej powierzchni kształtek stropowych lub pustaków oraz wyrównuje. Do betonowania stropu stosuje się beton B-20 lub B-25, określa to konstruktor w projekcie stropu.

Przez co najmniej tydzień beton należy pielęgnować poprzez systematyczne polewanie jego powierzchni wodą. Po 14 dniach można zdemontować część podpór. Całkowite obciążenie stropu możliwe jest po upływie 3 tygodni – dopiero wówczas beton uzyskuje docelową wytrzymałość.

Opisane powyżej czynności budowy stropu gęstożebrowego stanowią tylko ogólny schemat, a nie dosłowną instrukcję jego wykonania. Każdy strop projektowany jest i wyliczany indywidualnie do konkretnego projektu domu przez zespół uprawnionych konstruktorów. Dopiero taki projekt stanowi podstawę do budowy. Wykonanie tak ważnego elementu domu należy powierzyć wykwalifikowanej ekipie budowlanej, która udzieli stosownej gwarancji.

Ściany krok po kroku

Stawianie ścian zewnętrznych rozpoczyna się od wymurowania narożników do wysokości ok. 1 m. Jest to ostatnia okazja do wykonania korekty prostopadłości ścian oraz wymiarów zewnętrznych budynku. Pomiędzy narożnikami umieszcza się sznury kierunkowe, które ułatwią proste murowanie ścian.

Między narożnikami należy ułożyć pustaki pozostawiając wolne miejsce na otwory okienne i drzwiowe. Jeżeli inwestor nie planuje murować jednocześnie ścian wewnętrznych, to w miejscach ich połączenia z murem zewnętrznym należy wykonać tzw. strzępia (związane z murem, wystające elementy ścienne).

Na tym etapie rozpoczyna się także wymurowywanie kominów przy ścianach zewnętrznych i wewnętrznych (można także ukryć komin w ścianie, włączając go w jej konstrukcję). Wznosimy również kominy wolno stojące.

Następnie muruje się narożniki do poziomu nadproży oraz układa pustaki do odpowiedniej wysokości. Jeżeli poziom nadproży w projekcie nie odpowiada wielokrotności wysokości pustaka, to w miejscu oparcia nadproża trzeba wykonać tzw. gniazdo (czyli podłożyć mniejszy element np. cegłę). Nadproża powinny opierać się na ścianie na głębokości min. 15 cm z każdej strony otworu. Nadproża można wyszalować, uzbroić i zalać betonem lub użyć gotowych nadproży betonowych albo systemowych.

Po wykonaniu nadproży muruje się ściany do wysokości stropu. Na wysokości wieńca stropowego wmurowuje się osłonową warstwę z cegieł bądź gotowe kształtki wieńcowe. A następnie wykonuje się strop i żelbetowy wieniec stropowy.

Na wieńcu stropowym wznosi się ścianki kolankowe, na których oprze cię więźba dachowa. Ścianki kolankowe wzmacnia się poprzez wykonanie słupów i wieńca żelbetowego. Wieniec może obejmować cały obrys ścianek, można go również wykonać w wariancie oszczędnościowym – na 1,5-metrowych odcinkach wchodzących w ściany szczytowe budynku. Wylewając wieniec nie można zapomnieć o wmurowaniu kotew do późniejszego zamocowania murłat.

Ostatnim etapem murowania ścian zewnętrznych jest wykonanie ścian szczytowych, w których nadproża wykonuje się tak samo, jak w ścianach parteru. Skosy ścian wyrównuje się docinając odpowiednio pustaki oraz dokleja się 10 cm warstwę styropianu, która w przyszłości pozwoli zachować ciągłość izolacji poddaszy i zapobiec ucieczkom ciepła.